Για τα Πριγκηπόννησα, ο λόγιος Μητροπολίτης Πέργης Ευάγγελος, σε ένα ποιήμα του έχει γράψει ότι είναι σαν: «...τα μικρά παιδιά που παίζουν στο πάρκο της Προποντίδος». Πράγματι τα όμορφα αυτά νησιά αποτελούν ένα μεγάλο και περικαλλές κόσμημα στο στέμμα της Βασιλίδος των Πόλεων. Τα Πριγκηπόννησα βρίσκονται μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, κοντά στο στόμιο του κόλπου της Νικομηδείας και σε απόσταση 8 – 11 ναυτικών μιλίων από το λιμάνι της Κωνσταντινούπολης.
Το νησιωτικό σύμπλεγμα των Πριγκηποννήσων
Το νησιωτικό σύμπλεγμα των Πριγκηποννήσων, αποτελείται από 9 νησιά. Τα 5 μικρότερα νησιά είναι: η Οξειά, η Πλάτη, η Πίτα, η Τερέβινθος και η Νέανδρος. Τα 4 μεγαλύτερα και περισσότερο γνωστά νησιά, κατά σειρά με την οποία τα συναντάμε ερχόμενοι με το πλοίο από την Πόλη, είναι: η Πρώτη, η Αντιγόνη, η Χάλκη και η Πρίγκηπος. Την ονομασία τους έλαβαν διότι κατά τη βυζαντινή εποχή, ήταν τόπος εξορίας μελών των βασιλικών δυναστειών και των αριστοκρατικών οικογενειών. Οι Τούρκοι λόγω του ερυθρού χρώματός τους, τα αποκαλούσαν Ερυθρονήσια (Kizil adalar) ή Παπαδονήσια (Papaz adalari), λόγω του πλήθους των μοναχών και των αναχωρητών που τα κατοικούσαν. Οι πρώτοι κάτοικοι των νησιών ήταν από τη Νάξο, την Άνδρο, τη Χίο, την Ίμβρο, την Τένεδο, τη Μυτιλήνη, τις υπόλοιπες Κυκλάδες, την Κρήτη, ακόμα και από την Κεφαλοννιά..! Σήμερα η Ιερά Μητρόπολη Πριγκηποννήσων είναι μία από τις ελάχιστες εν ενεργεία Μητροπόλεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με ολιγομελές αλλά μόνιμο Ορθόδοξο ποίμνιο. Η Μητρόπολη ιδρύθηκε με πατριαρχικό και συνοδικό τόμο του Οικουμενικού Πατριάρχη Γρηγορίου Ζ΄ το 1924, αποσπώσμενη από την Ιερά Μητρόπολη Χαλκηδόνος. Ποιμενάρχης της σήμερα είναι ο Μητροπολίτης (ο από Λαοδικείας) Σεβασμιώτατος κ. Ιάκωβος.
Η νήσος Πρίγκηπος
Η Πρίγκηπος είναι το μεγάλυτερο σε έκταση νησί του νησιωτικού συμπλέγματος των Πριγκηποννήσων. Την ονομασία της έλαβε από το γεγονός ότι αποτέλεσε τόπο αναψυχής ή περιορισμού πολλών βυζαντινών πριγκήπων ή πριγκηπισσών. Όπως αναφέρει ο Κεδρηνός, το νησί ήταν ιδιοκτησία του Ιουστίνου του Κουροπαλάτη, ο οποίος το 569 μ.Χ. έκτισε ανάκτορο και γυναικεία Μονή. Άλλες βυζαντινές προσωπικότητες που πέρασαν ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους στο νησί ήταν: ο Αρχιεπίσκοπος της Μεγάλης Αρμενίας Ναρσής Α΄, ο Πατριάρχης Ευτύχιος (565), ο γιός του αυτοκράτορα Ηρακλείου, Πρίγκηπας Αθαλάριχος (637), ο Πατριάρχης Κωνσταντίνος Β΄ (756), η Πριγκήπισσα Ευφροσύνη (797), η Πριγκήπισσα Ειρήνη (802), ο μοναχός Θεόδωρος ο Στουδίτης (821), η Αυτοκράτειρα Ζωή η Πορφυρογέννητη (1042), η Κουροπαλάτισσα Άννα Κομνηνή η Δαλασσινή (1071), η Πριγκήπισσα Ειρήνη σύζυγος του Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Κομνηνού (1180), κ.α... Μετά την Άλωση της Πόλης, επειδή η Πρίγκηπος προέβαλε αντίσταση, ο Σουλτάνος πούλησε τους Πριγκηπιανούς ως σκλάβους και παραχώρησε την επικαρπία των Πριγκηποννήσων στον αρχιναύαρχο του Οθωμανικού στόλου, Καπουδάν πασά. Ο αμιγής Ορθόδοξος ελληνικός πληθυσμός των νησιών διατηρήθηκε μέχρι και τη Μικρασιατική Καταστροφή του ’22. Μετά τις αλλεπάλληλες διώξεις του Ελληνισμού της Πόλης (1955, 1964), τα νησιά έχουν πλέον ένα μικρό αριθμό μόνιμων Ρωμιών κατοίκων. Κάθε καλοκαίρι όμως τα νησιά κατακλύζονται από τους Πριγκηπιανούς της διασποράς, που έρχονται για τις καλοκαιρινές διακοπές τους και τις πανηγύρεις των εκκλησιών και των Μονών του νησιού.
Η ιστορία της Μονής
Στον κατάφυτο λόφο που βρίσκεται στο βόρειο μέρος του νησιού της Πριγκήπου και στο νοτιοδυτικό μέρος της πόλεως, βρίσκεται η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού. Η ακριβής ημερομηνία ιδρύσεώς της δεν μας είναι γνωστή. Σύμφωνα με το Μητροπολίτη Σάρδεων Γερμανό η ίδρυση της Μονής ανάγεται στους χρόνους του αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνού (1158). Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, στην περιοχή που είναι κτισμένο το Μοναστήρι, υπήρχε παλαιότερος ναός της εποχής του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου. Το 1579 επί τοποτηρητείας του Οικουμενικού Θρόνου, του Πατριάρχου Αλεξανδρείας Μελέτιου Πηγά, η Μονή ανακαινίσθηκε και έλαβε το προνόμιο του πατριαρχικού Σταυροπήγιου. Το 1753 με σιγίλλιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Κύριλλου Ε΄, η κηδεμονία της Μονής παραχωρήθηκε στη συντεχνία των μπεζηρτζίδων και αργότερα στη Ιερά Μονή Εσφιγμένου Αγίου Όρους. Το 1793, ο Άρχων Παχάρνικος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Χριστόδουλος Βλαχούτσης, ανακαίνισε τη Μονή. Στη Μονή εφησύχασε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Χρύσανθος μέχρι το θάνατό του (1843). Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Σωφρόνιος Γ΄ εφησύχασε στη γενέτειρά του Πρίγκηπο και με προσωπικές του δαπάνες ανακαίνισε τη Μονή. Τα εγκαίνεια του καθολικού της Μονής τέλεσε ο ίδιος στις 7 Σεπτεμβρίου 1869. Τον Ιούνιο του 1903 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ Γ΄, παραχώρησε τα οικονομικά της Μονής υπέρ των σκοπών του Εθνικού Ορφανοτροφείου Πριγκήπου. Από το 1928 η Μονή υπήχθη στη μοναστηριακή επιτροπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Το καθολικό της Μονής
Το καθολικό της Μονής είναι ρυθμού βασιλικής με δύο κλίτη. Στον πρόναο βρίσκεται το ξύλινο παγκάρι – επιτροπικό και οι κηροστάτες. Στο δεξιό και στο αριστερό κλίτος του Ναού, υπάρχουν αγιογραφίες – τοιχογραφίες λαϊκής κυρίως τεχνοτροπίας, του 19ου αιώνος. Το τέμπλο του καθολικού, ο δεσποτικός θρόνος και ο άμβωνας του Ναού είναι κατασκευασμένα από ξύλο. Οι φορητές εικόνες του τέμπλου είναι επενδεδυμένες με ασημένιο «πουκάμισο». Τα βημόθυρα του τέμπλου είναι περίτεχνα ξυλόγλυπτα ενώ το καταπέτασμα είναι από κόκκινο βελούδινο ύφασμα με χρυσοκέντητους σταυρούς και σταφύλια. Στο πάνω μέρος του τέμπλου υπάρχουν 12 μικρές φορητές εικόνες με θέματα από τη ζωή του Ιησού και παραπάνω ο ξυλόγλυπτος σταυρός με τα «λυπηρά». Στο πίσω μέρος του καθολικού βρίσκεται ο τάφος του Οικουμενικού Πατριάρχου Χρύσανθου (1824 – 1826).
Η Μονή σήμερα
Στη Μονή από πολλών δεκαετιών δεν εγκαταβιεί μοναστική αδελφότητα. Το 1922 διορίσθηκε ηγούμενος ο Αρχιμανδρίτης Κωνστάντιος. Από το 1930 έως το 1951 διορίσθηκε οικονόμος της Μονής ο Αρχιμανδρίτης Θωμάς. Τα επόμενα χρόνια, στους χώρους της Μονής στεγάσθηκε η Θερινή Στέγη Εργαζομένων Νεανίδων. Στα χρόνια της δεκαετίας ’60 – ’70 τα κελλιά της Μονής ενοικιάζονταν το καλοκαίρι, σε ΄Ελληνες παραθεριστές από την Πόλη. Με τον καταστροφικό σεισμό της Νικομήδειας τη δεκαετία του ’90, το καθολικό της Μονής έπαθε σοβαρές υλικές ζημιές. Το 2001 με δαπάνη του ευεργέτη κ. Χρήστου Ξιώγα (όπως αναγράφεται και στη σχετική μαρμάρινη πλάκα που είναι αναρτημένη στον πρόναο του καθολικού). Η Μονή πανηγυρίζει τη Δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, την 6η Αυγούστου, με Αρχιερατική Θεία Λειτουργία που τελεί ο οικείος ποιμενάρχης, Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πριγκηποννήσων κ. Ιάκωβος, παρουσία δεκάδων Πριγκηπιανών.
Στοιχεία για τη συγγραφή του παρόντος άρθρου λάβαμε από τα κατωτέρω βιβλία:
1. Βασιλείου Θ. Σταυρίδου «Οικουμενικόν Πατριαρχείον: Η Ιερά Μητρόπολις Πριγκηποννήσων», τόμοι Α΄ και Β΄, εκδόσεις «Αδελφών Κυριακίδη», Θεσσαλονίκη 2003 και 2007
2. Ακύλα Μήλλα «Αναδρομή στα Πριγκηπόνησα», εκδόσεις «Μίλητος», Αθήνα 2001
· Ευχαριστούμε Θερμά τον Ταξιδιωτικό Οργανισμό «ΣΙΣΜΑΝΙΔΗΣ TOURS» (Εγνατία 130, Θεσσαλονίκη, 546 22, τηλ: 2310 – 260.660, 2310 – 261.875, fax: 2310 – 265.930, e – mail: sismanidis@the.forthenet.gr, ιστοσελίδα: www.sismanidistours.gr), για την ιδιαίτερα ευγενική προσφορά του, για τη μετάβασή μας στη διαδρομή Θεσσαλονίκη – Κωνσταντινούπολη – Θεσσαλονίκη, με το ιδιόκτητο λεωφορείο του και για τη διανυκτέρευσή μας σε πολυτελές ξενοδοχείο 4* στην πλατεία Ταξίμ, κατά τη διάρκεια της παραμονής μας στην Πόλη.
Συντάκτης: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΣ
Πηγή: Σ.Ο. ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2007
|
Κατηγορία:
Τηλ: 30 210 9212315, 9212 574
Fax: 30 210 9226970, 
Email: