Home page
Εκδόσεις ΑΚΤΕ - AKTE Publications
Παρασκευή, 28 Απριλίου 2017
Κατηγορία: Αφιερώματα
Ιερά Βασιλική, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Βλατάδων Θεσσαλονίκης
Σκέπη και προστασία της Συμβασιλεύουσας
Στο βορειοανατολικό άκρο των βυζαντινών κάστρων της μακεδονικής πρωτεύουσας, στην λεγόμενη «παλιά πόλη» της Θεσσαλονίκης και δεξιά της μεσαίας πύλης της ακροπόλεως (την επονομαζόμενη και «πορτάρα»), βρίσκεται η ιστορική και γεραρά, Ιερά Βασιλική, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Βλατάδων. Χτισμένη πάνω σε βραχώδες και κατηφορικό έδαφος, η Ιερά Μονή είναι ορατή από όλη τη Θεσσαλονίκη, ενώ η πανοραμική θέα που απολαμβάνει ο προσκυνητής είναι εξαίσια.

Η ιστορία της Μονής

Στο μέρος όπου βρίσκεται σήμερα η Μονή, στους βυζαντινούς χρόνους υπήρχαν λατομεία, για το λόγο αυτό και η γειτονική Μονή του Οσίου Δαβίδ ονομάζεται και «Λατόμου». Πιθανών να υπήρχε στο χώρο παλαιότερος πρωτοχριστιανικός ναός. Σύμφωνα με την παράδοση στο χώρο της Μονής, κήρυξε ο Απόστολος των Εθνών Παύλος, πρός τους Θεσσαλονικείς το 51 μ.Χ. Κτήτορες της Ιεράς Μονής είναι οι αδελφοί Δωρόθεος και Μάρκος Βλατής, μαθητές και φίλοι του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. Την ακριβή ημερομηνία ιδρύσεως της Μονής δεν την γνωρίζουμε, αλλά σύμφωνα με ιστορικές αναφορές πρέπει να ιδρύθηκε περί το 1351. Με χορηγία της Άννας Παλαιολογίνας και βασιλικό χρυσόβουλλο, ανακηρύχθηκε ως Βασιλική και με σιγίλλιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Νείλου, ανακηρύχθηκε ως Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή. Με την πρώτη κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1387, το Καθολικό μετατράπηκε σε τζαμί ενώ με τη δεύτερη κατάληψή της 1430 το μοναστήρι αφέθηκε να λειτουργήσι κανονικά ώς μοναστικό καθίδρυμα καθόλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Στα τέλη του 16ου αιώνος και μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνος η μονή προσπάθησε να συντηρηθεί και να συνεχίσει την πορεία της, παρά τις πολλές και δύσκολες συνθήκες των εποχών. Τα Πατριαρχικά προνόμια της Μονής διατηρήθηκαν καθόλη την ιστορική της πορεία. Από το 1714 έως το 1836, οκτώ ηγούμενοι συνεπικουρούμενοι και από τους λαϊκούς επιτρόπους προσπάθησαν να διαφυλάξουν τη Μονή, ανακαινίζοντας τις εγκαταστάσεις της.

Οι διατελέσαντες ηγούμενοι

Στα μέσα του 19ου αιώνα το Οικουμενικό Πατριαρχείο αντικατέστησε τις λαϊκές επιτροπές διοίκησης των πατριαρχικών, σταυροπηγιακών Μονών και επανέφερε το θεσμό της ηγουμενίας. Ηγούμενοι της Ιεράς Μονής κατά τα νεώτερα χρόνια, διετέλεσαν οι: Νικηφόρος Δημητριάδης (1866 – 1870), Καλλίνικος Θεολογίδης (1871 – 1892), Καλλίνικος Γεωργιάδης (1892 – 1923), Ιωακείμ Ιβηρίτης (1923 – 1940), Παγκράτιος Ιβηρίτης (1940 – 1966), Στυλιανός Χαρκιανάκης (1966 – 1975, νυν Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας), Μητροπολίτης Αίνου Απόστολος Παπαϊωάννου (1975 – 1976), Μητροπολίτης Πισιδίας Ιεζεκιήλ Τσουκαλάς (1976 – 1977), Νικόδημος Αναγνώστου (1977 – 1980, νυν Μητροπολίτης Ιερισσού, Αγίου Όρους & Αρδαμερίου) και ο Επίσκοπος Ελαίας Θεοδώρητος Τσιριγώτης (1980 – 1985).

Ιερά κειμήλια – λείψανα

Μετά τις λεηλασίες που υπέστη η Μονή το 1387 και το 1821, στο σκευοφυλάκιου – μουσείο της, υπάρχουν αποθησαυρισμένα τα ιερά λείψανα των Αγίων: Γρηγορίου του Θεολόγου, Αθανασίου, Ιακώβου του Πέρσου, Προκοπίου, Μοδέστου και Αναργύρων. Σε ξεχωριστές θήκες φυλάσσονται τρία τεμάχια του Αγίου Ποτηρίου του Μυστικού Δείπνου του Κυρίου. Εκτός των πολυτίμων λειψάνων, στο σκευοφυλάκιο της Μονής υπάρχουν πολλές φορητές εικόνες μεγάλης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας, που προέρχονται από το Καθολικό της Μονής και τους ναούς των μετοχίων της, ιερά σκεύη, σταυροί αγιασμού, αργυρά θυμιατά, επιστήθιοι σταυροί, βαρύτιμα ευαγγέλια, κ.α… Στο σκευοφυλάκειο της Μονής επίσης φυλάσσεται μεγάλη συλλογή χειρογράφων που αποτελείται από 93 κώδικες και καλύπτει βιβλιογραφικά μία περίοδο από τον 10ο έως τον 19ο αιώνα. Αυτοκρατορικά χρυσόβουλα, πατριαρχικά σιγίλλια και τουρκικά φιρμάνια, είναι μερικά από τα κυριώτερα έγγραφα που υπάρχουν στο αρχείο της Μονής.

Το κτηριακό συγκρότημα της Μονής

Οι κτιριακές εγκατάστάσεις της Μονής εκτείνονται σε μία έκταση 22 στρεμμάτων. Το Καθολικό της Μονής είναι ρυθμού σταυροειδούς μετά τρούλλου και είναι το μόνο κτίσμα που υπάρχει από την εποχή της ιδρύσεως της. Ο Ναός υπέστη πολλές και σοβαρές αλλιοιώσεις κατά την πάροδο των αιώνων. Η μεγαλύτερη έγινε όταν μετατράπηκε σε τζαμί από τους Τούρκους κατακτητές της Θεσσαλονίκης, το 1387. Η τελευταία ανακαίνισή του έγινε το 1982, μετά το καταστρεπτικό σεισμό της συμπρωτεύουσας, του 1978. Οι τοιχογραφίες του καθολικού είναι των τελών του 14ου και των αρχών του 15ου αιώνος, αλλά οι περισσότερες δεν σώζονται σε καλή κατάσταση, διότι έχουν καταστραφεί από τα σφυροκοπήματα για να κολλήση το επίχρισμα των Τούρκων, που ήθελαν να εξαφανίσουν από τους τοίχους τις μορφές των Αγίων μας. Το 1894 και το 1907, έγιναν οι πρώτοι καθαρισμοί των τοιχογραφιών και βρέθηκαν αυτές οι παραστάσεις που υπάρχουν και σήμερα. Στο πίσω μέρος του Καθολικού, βρίσκεται ο τάφος του παλαιού Σχολάρχη της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, μακαριστού Μητροπολίτου Ικονίου κυρού Ιακώβου Στεφανίδη. Απέναντι από την είσοδο του Καθολικού βρίσκεται το σκευοφυλάκιο βυζαντινίζοντος ρυθμού το οποίο κτίσθηκε με δωρεά του Αναστάσιου Μυσίρλογλου, το 1937. Δίπλα στη νότια πύλη της Μονής βρίσκεται το Ηγουμενείο, το οποίο είναι βυζαντινίζοντος ρυθμού και ανοικοδομήθηκε το 1926, στη θέση που βρισκόταν και το παλαιό ηγουμενείο. Ανακαινίσθηκε το 1985. Νοτιοδυτικά του Καθολικού υπάρχει το παρεκκλήσιο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου το οποίο κτίσθηκε με δωρεά του Αναστάσιου Μυσίρλογλου, το 1937. Στο προαύλειο χώρο της Μονής και στο δεξιό μέρος της εισόδου της, υπάρχει το βιβλιοπωλείο, ο ξενώνας και το κτήριο του Μουσείου – Σκευοφυλακείου. Στους χώρους της Μονής στεγάζονται και οι κτηριακές εγκαταστάσεις του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών (γραφεία διοίκησης, βιβλιοθήκη, σπουδαστήρια, αμφιθέατρο).

Τα μετόχια της Μονής

Με επίσημα πολιτειακά και εκκλησιαστικά έγγραφα παραχωρήθηκαν στη Μονή Μετόχια, τα οποία της έδιναν σημαντική οικονομική αυτοδυναμία και διοικητική αυτονομία. Στη συμβολή των οδών Αθηνάς και Ιουλιανού της Θεσσαλονίκης, βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Παναγίας Λαγουδιανής ή Λαοδηγητρίας, που παραχωρήθηκε ως μετόχι στη Μονή το 1380. Στο τέρμα της οδού Αγίου Παύλου της Θεσσαλονίκης, βρίσκεται ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου των Ορφανών, που παραχωρήθηκε ως μετόχι στη Μονή το 1635. Στην οδό Εγνατία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, βρίσκεται ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου, που παραχωρήθηκε ως μετόχι στη Μονή το 1569 και σήμερα χρησιμοποιείται ως ενοριακός, χωρίς όμως να χάσει η Μονή την κυριότητά της. Το τέταρτο και τελευταίο μετόχι της Μονής, βρίσκεται στο προάστειο της Καλαμαριάς και είναι ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου (Μπασίς).

Η Μονή σήμερα

Ηγούμενος της Ιεράς Μονής από το 1985 μέχρι σήμερα, είναι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Τυρολόης και Σερεντίου κ. Παντελεήμων Ροδόπουλος, ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής, πρώην πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και Αντιπρόεδρος του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών. Το Ιερό Θυσιαστήριο της Ιεράς Μονής διακονούν ο Διδάκτωρ Θεολογίας, Αρχιμανδρίτης π. Νικηφόρος Ψυχλούδης και οι εφημέριοι π. Φίλιππος Ζυμάρης και π. Πέτρος Κονόνιουκ. Στο ξενώνα της Μονής σήμερα διαβιούν ξένοι Ορθόδοξοι σπουδαστές, που φοιτούν την ιερά επιστήμη στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών και σε σεμινάρια εκμάθησης ελληνικής γλώσσης. Στη Μονή στεγάζεται ο κόμβος και η επιτροπή διαδικτύου της ηλεκτρονικής ιστοσελίδας του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η Μονή στο διάβα της ανά τους αιώνες έχει να επιδείξει μια λαμπρή ιστορία και στο κατώφλι του 21ου αιώνα, είναι ένας αείφωτος φάρος της ιεράς επιστήμης, της ορθόδοξης θεολογίας. Η Μονή πανηγυρίζει τη δεσποτική εορτή της Θείας Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού, την 6η Αυγούστου. Για επικοινωνία: Ιερά Βασιλική, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Βλατάδων, Επταπυργίου 64, 546 34, Θεσσαλονίκη, τηλ: (2310) 209.913, fax: (2310) 246.349.



Στοιχεία για τη συγγραφή του παρόντος άρθρου λάβαμε από τα κατωτέρω βιβλία:


1.«Ιερά Βασιλική, Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Βλατάδων», έκδοση της Ιεράς Μονής Βλατάδων, Θεσσαλονίκη 1999
2.Γεωργίου Α. Στογιόγλου «Η εν Θεσσαλονίκη Πατριαρχική Μονή των Βλατάδων», έκδοση του Πατριαρχικού Ιδρύματος Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 1971




Ευχαριστούμε το ΚΤΕΛ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε. – Γραμμή Θεσσαλονίκης (Μαυρομματαίων & Ιουλιανού 19, Πεδίον Άρεως, Αθήνα, τηλ: 210 – 82.25.148, 210 – 82.26.345 & Σταθμός Υπεραστικών Λεωφορείων «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ», Γιαννιτσών 194, Δενδροπόταμος Θεσσαλονίκης, τηλ: 2310 – 595.413, 2310 – 545.302), για την ευγενική προσφορά του, για τη μεταφορά μας στη διαδρομή Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Αθήνα, με πολυτελή, υπερυψωμένα, κλιματιζόμενα λεωφορεία.

Συντάκτης: ΠΑΝ. ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΣ
Πηγή: Σ.Ο. ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2007
Home Page
  Εκτύπωση     Αποστολή     Σχολιασμός  
Το άρθρο αυτό έχει σχολιαστεί 1 φορές , βλέπετε τα τελευταία 1 σχόλια
Γράψτε το σχόλιο σας
Τίτλος σχολίου

Κυρίως μήνυμα

Ονοματεπώνυμο

e-mail



Παρακαλώ συμπληρώστε το εξαψήφιο κείμενο
όπως το βλέπετε στην εικόνα (πεζά / κεφαλαία).



Για να εμφανιστούν τα σχόλια σας, θα πρέπει να εγκριθούν από τους αρμόδιους διαχειριστές του web site.
01/09/11 (11:23) -  Μονη Βλατάδων από Σιδηρόπουλος Ιωάννης
Πραγματικα πρόκειται για μία Μονή εκθαμβωτική παρά τις καταστροφές που υπέστη από τους Τούρκους , προκαλει δέος και σεβασμό στόν κάθε επισκέπτη . Αξίζει να την επισκεφθεί οποιοσδήποτε. Πρέπει να γίνει περισσότερη διαφήμιση να την επισκεφθούν και ξένοι που επισκέπτονται την Πόλη μας .
Αφιερώματα

  Θαυμαστή συγκατοίκηση μέ φίδια, ἀρκοῦδες καί λαγούς!

  Οἰκογένεια χωρίς Χριστό εἶναι καταδικασμένη!

  Η μάχη με τον πόνο άνοιξε την ... καρδιά μου διάπλατα

  «Προπονητής» από τον Πανορμίτη ανέλαβε την Αγγελική

  Τι σόι Θεός είναι αυτός που πιστεύεις;

  Από την εξέδρα των φιλάθλων σέντερ –φορ στο γήπεδο του ουρανού

  Εμπρός ...στην Πύλη του Θεού

  Η δύναμη της ευλογίας στη θωράκιση του ανθρώπου

  Η συστημένη επιστολή του τρελο -Γιάννη

  Ο τρελο -Γιάννης της Αθήνας, ο διά Χριστόν σαλός

  Ο τρελο -Γιάννης της Αθήνας, ο διά Χριστόν σαλός

  Η «βασιλειάδα» του Μητροπολίτη Πειραιώς Καλλινίκου

  Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος Σταυροδρομίου Κωνσταντινουπόλεως

  Ιερά Βασιλική, Σταυροπηγιακή καί Πατριαρχική Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους

  Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Ξηροποτάμου Αγίου Όρους

  Ο κατά Χριστόν σαλός ποιμένας της Μακεδονίας

  Γαληνεύει ψυχές και ενισχύει την πίστη ο Ιεράρχης της Ύδρας

  Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αγίας Τριάδος Χάλκης

  Με την ψήφο του κλήρου και του λαού η εκλογή των ποιμένων της εκκλησίας

  Η Προβληματική των Μεταμοσχεύσεων
www.vimaorthodoxias.gr
Πιστεύετε ότι η "έξυπνη Κάρτα του Πολίτη" σχετίζεται με τη στέρηση της προσωπικής ελευθερίας (αυτεξούσιο);
1. ΝΑΙ
2. ΟΧΙ
3. ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΩ
Αυτή την στιγμή υπάρχουν on-line οι παρακάτω χρήστες
Διαχειριστές 0
Επισκέπτες 187
Σύνολο Χρηστών 187
Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη - Οδηγός Ορθόδοξων Πηγών στο Διαδίκτυο

ΜΗΝΙΑΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ
Λαγουμιτζή 42, 117 45 - Αθήνα
Τηλ: 30 210 9212315, 9212 574
Fax: 30 210 9226970, Email: info@orthodoxia.gr