Ιερά Βασιλική, Σταυροπηγιακή καί Πατριαρχική Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους
«Η Βασιλική και Πατριαρχική Ιερά Μονή του Κουτλουμουσίου, ίδρυμα του 12ου αιώνος και κρίνον αειθαλές εις το Περιβόλι της Θεομήτορος, εκτίσθη από γόνον της μικρασιατικής οικογένειας των Κουτλουμούς εις έπαινον δόξης του Μεταμορφωθέντος Κυρίου, εκοσμήθη υπό των Κομνηνών και Παλαιολόγων και διπλοστέριωσεν με τα παλαίσματα των κληθέντων εις την ισάγγελον πολιτείαν». Με αυτά τα λόγια ο ηγούμενος π. Χριστόδουλος, αναφέρει την ιστορική προέλευση του ονόματος της Μονής, που βρίσκεται σε απόσταση δέκα λεπτών με τα πόδια από τη πρωτεύουσα του Αγίου Όρους, Καρυές.

Η ιστορία της Μονής

Η πρώτη γραπτή πηγή για την Μονή, είναι μία υπογραφή του ηγουμένου της που σώζεται σε έγγραφο του 1169. Οι επιδρομές των Φράγκων, των Καταλανών και των πειρατών, την εξουθένωσαν οικονομικά, ενώ χάρη στις βασιλικές χορηγίες του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, της Θεοδώρας Καντακουζηνής και των ηγεμόνων της Ουγγροβλαχίας, κατόρθωσε να ορθοποδήσει. Το 1393 η Μονή έλαβε το Σταυροπηγιακό της χαρακτήρα, απο το Πατριάρχη Αντώνιο και το 1574 καταλαμβάνει την έκτη θέση μεταξύ των είκοσι Ιερών Μονών του Αγίου Όρους. Ο λόγιος μοναχός Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, σφράγισε με το έργο του την ιστορία της Μονής, τον 18ο αιώνα. Κατά τη διάρκεια της Εθνεγερσίας του 1821, στη Μονή συνεδρίαζαν οι επαναστάτες. Το 1856 απέτυχε η προσπάθεια της ρωσικής πολιτικής για εκρωσσισμό της Μονής, όπως έγινε την ίδια εποχή με τη Μονή του Αγίου Παντελεήμονος. Στη Μονή ανήκει η Σκήτη του Αγίου Παντελεήμονος, ενώ στα 1842 στο Κουτλουμουσιανό Κελλί του «Τιμίου Προδρόμου» εγκαταστάθηκε η Αθωνιάδα Σχολή, η οποία και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1930. Τη δεκαετία του 1970 το μοναστήρι είχε σοβαρό πρόβλημα λειψανδρίας, ενώ το 1980 αποτεφρώθηκε η ανατολική του πτέρυγα. Η Μονή είχε μετόχια στις Σέρρες, την Άνδρο, την Ίμβρο, το Μαρμαρά, τη Σάμο, τη Λήμνο, τη Σιθωνία, τη Κρήτη και τη Σλατίνα της Ρουμανίας, ενώ στο κειμηλιοφυλάκειο της υπάρχουν τα ιερά λείψανα, που δώρισε στη Μονή ο Αυτοκράτορας Αλέξιος ο Μέγας Κομνημός: το άφθορο πόδι της Αγίας Θεομήτορος Άννας, το χέρι του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, η κάρα του Αγίου Αλυπίου, τεμάχιο Τιμίου Ξύλου, κ.α..

Το Καθολικό της Μονής

Στο μέσο των κτηριακών εγκαταστάσεων της Μονής, βρίσκεται το Καθολικό, ο ρυθμός του οποίου είναι αγιορείτικου τύπου και αποτελείται από τον κυρίως ναό, τη λιτή και τον εξωνάρθηκα. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η οικοδόμησή του Καθολικού, πρέπει να έγινε επι της ηγουμενίας του μοναχού Χαρίτωνα (1362 – 1381), ενώ οι τοιχογραφίες του έγιναν το 1549, από αγιογράφο της Κρητικής Σχολής. Στο περίτεχνο, επίχρυσο και ξυλόγλυπτο τέμπλο του Kαθολικού, όπως αναφέρει ο καθηγητής Κωνσταντίνος Καλοκύρης, υπάρχουν: «...επάλληλοι κατάκοσμοι κυματοειδείς ζώναι...φυτικός διάκοσμος, ζώα, πτηνά, θυρεοί, ταινίαι κροσσωταί κλπ. παρέχουν την εντύπωσιν υπερσωρεύσεως δια την επιβλητικωτέραν συγκρότησιν του συνόλου». Ακριβώς απέναντι από τη κυρίως είσοδο του Καθολικού, βρίσκεται η παλαιά τράπεζα της Μονής, δυναμικότητας 140 ατόμων, η οποία ανακαινίσθηκε πρόσφατα, έχει αγιογραφηθεί από τους πατέρες του κοινοβίου, με την τεχνοτροπία της Κρητικής Σχολής και τη καθοδήγηση του καθηγητή αγιογραφίας, Κωνσταντίνου Τσιλσαβίδη. Στούς τοίχους έχουν απεικονισθεί ολόσωμοι Αγιορείτες Όσιοι και Άγιοι, ενώ στο κάτω μέρος της παράστασής τους, απεικονίζονται σκηνές από τη ζωή ή από το μαρτύριό τους. Ιδιαίτερη εντύπωση μας προκάλεσαν οι μοναδικές απεικονίσεις της «περί ησυχασμού» Συνόδου του 1341 και το «Τω εν έτει 1913 ψήφισμα κατά της διεθνοποίησης του Αγίου Όρους». Στην περιμετρική «ταινία» της αίθουσας είναι αγιογραφημένο ολόκληρο το Σύμβολο της Πίστεως και σκηνές από τη ζωή της Παναγίας. Στο κάτω μέρος των τοιχογραφιών της τράπεζας, θα αναρτηθούν 42 ψηφιδωτά που θα απεικονίζουν κεφαλές αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων αλλά και νεωτέρων ιστορικών μορφών του Ελληνισμού, μέχρι την εποχή του Μακεδονικού Αγώνα.

Η Μονή σήμερα

Η Αδελφότητα της Μονής αριθμεί 25 μοναχούς, οι οποίοι με τη καθοδήγηση του ηγουμένου τους π. Χριστόδουλου, προσπαθούν να συνεχίσουν τη μακραίωνη παράδοση του ιστορικού κοινοβίου τους. Ο γέροντας γεννήθηκε στην Εύβοια και σε ηλικία 21 ετών εκάρη μοναχός στην Ιερά Μονή Οσίου Δαβίδ. Διάκονος και πρεσβύτερος χειροτονήθηκε από το Μητροπολίτη Χαλκίδος Γρηγόριο, ενώ ήταν ένας από τους κυριώτερους συνεργάτες του Μητροπολίτη Χαλκίδος Νικόλαου Σελέντη. Μετά την αποφοίτησή του από τη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ανέλαβε τη διεύθυνση του εκκλησιαστικού ορφανοτροφείου Χαλκίδος και το πηδάλιο της Μονής της μετανοίας του. Το 1976 μετέβη στο Άγιο Όρος και μετά από σύντομο χρονικό διάστημα, εξελέγη ηγούμενος της Μονής Κουτλουμουσίου. Η Μονή πανηγυρίζει τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού στίς 6 (ν.η) / 19 (π.η) Αυγούστου. Για επικοινωνία: Iερά Μονή Κουτλουμουσίου, 630 86, Καρυές, Άγιον Όρος, τηλ: (23770) 23.226 & (23770) 22.532, fax: (23770) 23.731, ιστοσελίδα: www.koutloumous.gr.


Στοιχεία για την συγγραφή του παρόντος άρθρου λάβαμε από τα βιβλία:


1. «Κουτλουμούσι, αγρυπνία δέκα αιώνων», έκδοση της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου, Άγιον Όρος 2000
2. Σωτήρη Καδά «Το Άγιον Όρος, τα μοναστήρια και οι θησαυροί τους», Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1991
3. Κωνσταντίνου Καλοκύρη «Μελετήματα Βυζαντινής και Χριστιανικής Αρχαιολογίας»
4. Ιερομονάχου Νικηφόρου Μικραγιαννανίτου «Το Άγιον Όρος, Άθω», έκδοση της Ιεράς Καλύβης Αγίων Αρχαγγέλων Σκήτης Μικράς Αγίας Άννης, Άγιον Όρος 2003


• Ευχαριστούμε το Γραμματέα της Μονής, Ιερομόναχο π. Χρυσόστομο για την ευγενική του συνεργασία και φιλοξενία.

• Ευχαριστούμε τα ΚΤΕΛ ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε – Γραμμή Θεσσαλονίκης (Μαυρομματαίων & Ιουλιανού 19, Πεδίον Άρεως, Αθήνα, τηλ: 210 – 82.25.148, 210 – 82.26.345 & Σταθμός Υπεραστικών Λεωφορείων «Μακεδονία» Γιαννιτσών 194, Δενδροπόταμος Θεσσαλονίκης, τηλ: 2310 – 595.413), γιά τήν ευγενική προσφορά τους γιά τη μεταφορά μας στη διαδρομή Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Αθήνα, με πολυτελή, υπερυψωμένα, κλιματιζόμενα λεωφορεία.

Συντάκτης: Παν.Ριζόπουλος
Πηγή: Σ.Ο. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Εκτύπωση από orthodoxia.gr - ΣΤΥΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ   19/09/2018
http://www.orthodoxia.gr
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~